تاریخچه و آمار پرورش تیلاپیا

Tilapia%20Fishﺗﺎرﯾﺦ ﻣﻌﺎﺻﺮ ﻣﺼﺎدف اﺳﺖ ﺑﺎ ﺗﺤﻮﻻت ﺑﺴﯿﺎر ﮐﮫ ﺷﺎﯾﺪ ﻣﮭﻤﺘﺮﯾﻦ ﻋﻨﺼﺮ اﯾﻦ ﺗﺤﻮﻻت رﺷﺪ ﺟﻤﻌﯿﺖ و ﻧﺎﺑﻮدی ﻋﺮﺻﮫ ھﺎی طﺒﯿﻌﯽ و ﺑﺤﺚ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻏﺬا ﺑﺮای دوﻟﺖ ھﺎ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺑﺮاورد ﺳﺎزﻣﺎن ﺧﻮاروﺑﺎر ﺟﮭﺎﻧﯽ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺟﮭﺎن ﺗﺎ ﺳﺎل 2050 ﺑﮫ 9 ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﻧﻔﺮ ﺧﻮاھﺪ رﺳﯿﺪ ﮐﮫ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ اﻓﺰاﯾﺶ را ﻧﯿﺰ آﺳﯿﺎ ﺧﻮاھﺪ داﺷﺖ. ﺑﮫ ھﻤﯿﻦ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ ﻣﯿﺒﺎﯾﺴﺖ دوﻟﺘﮭﺎ از ھﻢ اﮐﻨﻮن 70% اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻏﺬا را در دﺳﺘﻮر ﮐﺎر ﺧﻮد ﻗﺮار دھﻨﺪ. درﯾﺎ ھﺎ از ﮔﺬﺷﺘه ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ ﻣﻨﺒﻊ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻏﺬا ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯿﺸﺪﻧﺪ اﻣﺎ آﻣﺎرھﺎی اراﯾﮫ ﺷﺪه ﺑﻮﯾﮋه در ﮔﺰارش 2014و2015 ﻓﺮﺻﺖ ھﺎ و ﭼﺎﻟﺸﮭﺎ ﺳﺎزﻣﺎن ﺧﻮاروﺑﺎر ﺟﮭﺎﻧﯽ ﺑﮫ ﺻﺮاﺣﺖ ﺑﯿﺎن ﻣﯿﺪارد ﮐه ﺻﯿﺪ در ﺟﮭﺎن روﺑﮫ اﻓﺖ ﺑﻮده و در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﺤﺚ آﺑﺰی ﭘﺮوری در ﺣﺎل رﺷﺪ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ. ھﺎﻟﻮرت در 2003 ﺛﺎﺑﺖ ﮐﺮد ﮐﮫ آﺑﺰی ﭘﺮوری ﺳﺮﯾﻌﺘﺮﯾﻦ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻏﺬا ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ. داﻧﺸﻤﻨﺪان ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻧﻤﻮده اﻧﺪ ﮐﮫ ﺗﺎ ﺳﺎل 2048 ﺗﻨﻮع زﯾﺴﺘﯽ در درﯾﺎ ﻧﺎﺑﻮد ﺧﻮاھﺪ ﺷﺪ و ﺗﺎ ﺳﺎل 2050 ﺻﯿﺪ در دﻧﯿﺎ ﺗﻮﺟﯿﮫ اﻗﺘﺼﺎدی ﻧﺨﻮاھﺪ داﺷﺖ. ھﺮﭼﻨﺪ ﮐﮫ ﺑﺎ ﮐﻤﺎل ﺗﺎﺳﻒ ھﻤﯿﻨﮏ اﯾﻦ ﻧﺎﻗﻮس در ﺑﺴﯿﺎری از ﻣﻨﺎطﻖ ﮐﺸﻮر ﺧﻮد ﻣﺎ ﻧﯿﺰ ﻧﻮاﺧﺘﮫ ﺷﺪه اﺳﺖ. اﯾﻦ در ﺣﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﮫ ﻣﺎھﯽ ﻏﺬای اﺻﻠﯽ ﯾﮏ ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﻧﻔﺮ از ﻣﺮدم دﻧﯿﺎ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯿﺸﻮد در اﯾﻦ ﻣﯿﺎن ﺷﺎﯾﺪ ھﯿﭻ آﺑﺰی ﭘﺮوری در ﺟﮭﺎن ﺑﺎ رﺷﺪ 6 ﺗﺎ 12.2 درﺻﺪ ﺟﺎﯾﮕﺎه ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺎھﯽ ﺗﯿﻼﭘﯿﺎ را ﻧﺪاﺷﺘﮫ ﺑﺎﺷﺪ. ﺳﺎل 2014 ﻓﺎﺋﻮ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺗﯿﻼﭘﯿﺎ را در ﺟﮭﺎن ﮔﺴﺘﺮده ﺗﺮﯾﻦ آﺑﺰی ﭘﺮوری ﺟﮭﺎن ﻧﺎﻣﯿﺪ ھﻢ اﮐﻨﻮن ﺑﯿﺶ از 135 ﮐﺸﻮر ﺟﮭﺎن در 5 ﻣﯿﻠﯿﻮن ﺗﻦ ﺗﻮﻟﯿﺪ اﯾﻦ ﻣﺎھﯽ رﺳﻤﺎ ﺷﺮﮐﺖ دارﻧﺪ اﻣﺎ ﺳﻮاﻟﯽ ﮐﮫ اﯾﻨﺠﺎ ﻣﻄﺮح اﺳﺖ ﭼﮫ دﻟﯿﻠﯽ ﺑﺮای ﺗﻮﺻﯿﮫ ﺳﺎزﻣﺎن ھﺎی ﺟﮭﺎﻧﯽ ﺑﺮای ﺗﻮﻟﯿﺪ اﯾﻦ ﻣﺤﺼﻮل وﺟﻮد دارد؟

ﺗﯿﻼﭘﯿﺎ ( ( Tilapia ﯾﮏ ﻟﻐﺖ آﻓﺮﯾﻘﺎﯾﯽ ( ( Thiape ﺑﺮ ﮔﺮﻓﺘﮫ از زﺑﺎن Bechuana ﺑﮫ ﻣﻌﻨﯽ ﻣﺎھﯽ اﺳﺖ . اﯾﻦ آﺑﺰی از اﺑﻌﺎد ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ در ﻋﻠﻮم اﻣﺮوز ﻣﻄﺮح اﺳﺖ آﺛﺎر ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﻣﺼﺮف اﯾﻦ ﻣﺎھﯽ در ﻧﻘﺎﺷﯽ ھﺎی ﻣﺼﺮ ﺑﺎﺳﺘﺎن ﻣﺮﺑﻮط ﺑﮫ ﺑﯿﺶ از 3000 ﺳﺎل و ﺣﺘﯽ آﺛﺎری از ﻋﺼﺮ ﺣﺠﺮ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﮫ 5000 ﺳﺎل ﭘﯿﺶ ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه. در ﺗﺤﻘﯿﻖ داﻧﺸﻤﻨﺪان ﺗﯿﻼﭘﯿﺎ ھﺎ اﺳﺎﺳﺎ ﺑﻮﻣﯽ آﻓﺮﯾﻘﺎ ﺟﻨﻮب و ﻣﺮﮐﺰﻗﺎره آﻣﺮﯾﮑﺎ،ﻣﺎداﮔﺎﺳﮑﺎر،ﺟﻨﻮب ھﻨﺪ، ﺳﺮﯾﻼﻧﮑﺎ ﺧﺎور ﻣﯿﺎﻧﮫ اراﺿﯽ ﻣﻮرد اﺷﻐﺎل رژﯾﻢ ﺻﮭﯿﻮﻧﯿﺴﺘﯽ اردن و ﺣﺘﯽ ﺑﺎ ﮐﺸﻒ ﮔﻮﻧﮫ Iranocichla hourmuzensis ﺗﻮﺳﻂ ﭘﺮﻓﺴﻮر ﮐﺪ 1982 ﮐﺸﻮر ﺟﻤﮭﻮری اﺳﻼﻣﯽ اﯾﺮان ﻧﯿﺰ ﺟﺰﻣﻨﺎطﻖ ﺑﻮﻣﯽ ﺧﺎﻧﻮاده ﺑﺰرگ ﺗﯿﻼﭘﯿﺎ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯿﺸﻮد. رژﯾﻢ ﺻﮭﯿﻮﻧﯿﺴﺘﯽ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺎﻣﮕﺬاری Saint Peter’s Fish ﺑﻌﻨﻮان ﻣﺎھﯽ ﻣﻘﺪس ﺑﮫ ﺗﯿﻼﭘﯿﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪی در ﻣﺰرﻋﮫ ﺧﻮد ﻓﻀﺎﯾﯽ ﺗﺒﻠﯿﻐﺎﺗﯽ ﻓﻮق اﻟﻌﺎده ای ﺑﺮای ﻓﺮوش ھﺮﭼﮫ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﺤﺼﻮل در ﮐﺸﻮر ھﺎی اروﭘﺎ ی و اﻣﺮﯾﮑﺎی ﺑﻨﯿﺎد ﻧﮭﺎد. ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ زﯾﺎدی در زﻣﯿﻨﮫ رده ﺑﻨﺪی ﺧﺎﻧﻮاده ﺑﺰرگ ﺗﯿﻼﭘﯿﺎ ھﺎ ﮐﺎر ﮐﺮدﻧﺪ ﺑﮫ اﯾﻦ ﺧﺎﻧﻮاده ﺳﯿﭽﻠﯿﺪ Cichlideaﮔﻔﺘﮫ ﻣﯿﺸﻮﻧﺪ. اﺷﻤﯿﻮر و ﻓﻮﻧﮓ در ﺳﺎل 2011 ﻣﻄﺮح ﮐﺮدﻧﺪ ﮐﮫ اﯾﻦ ﺧﺎﻧﻮاده ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ 1606 ﮔﻮﻧﮫ و 221 ﺟﻨﺲ ﻣﯿﺒﺎﺷﻨﺪ. ﻧﻤﻮﻧﮫ ھﺎی وﺳﯿﻌﯽ ﮐه ﻧﻮﻋﺎ در آب ﺷﯿﺮﯾﻦ ﺗﺎ ﻟﺐ ﺷﻮر و ﺣﺘﯽ ﻧﻤﻮﻧﮫ ھﺎی ﺑﺎ ﺗﺤﻤﻞ ﺷﻮری ﺑﺎﻻ وﺟﻮد دارﻧﺪ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﮫ ھﺎ دارای ﺗﻨﻮع وﺳﯿﻌﯽ از ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ھﺎی زﯾﺴﺘﯽ ھﺴﺘﻨﺪ اﻣﺎ ﺻﺮﻓﺎ ﺗﻌﺪاد ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺤﺪودی از آﻧﺎن ﺟﻨﺒه اﻗﺘﺼﺎدی دارﻧﺪ.ﻣﺘﺎﺳﻔﺎﻧﮫ ﺑﺮﺧﯽ در اﯾﺮان اﯾﻦ ﺗﻨﻮع ﻋﻈﯿﻢ ﺣﯿﺎت را در ﻏﺎﻟﺐ ﯾﮏ ﮔﻮﻧﮫ ارزﯾﺎﺑﯽ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﮐﮫ اﺷﺘﺒﺎه اﺳﺖ.

اﻣﺮوزه ھﻤﮫ ﮔﻮﻧﮫھﺎي ﺗﺠﺎري ﻣﮭﻢ ﺗﯿﻼﭘﯿﺎ در ﺑﯿﺮون از اﻓﺮﯾﻘﺎ و ﺑﮫ ﺟﻨﺲ Oreochromis ﺗﻌﻠﻖ دارﻧﺪ. ﺑﯿﺶ از %90 از ﻛﻞ ﺗﯿﻼﭘﯿﺎي ﭘﺮورش ﯾﺎﻓﺘﮫ ﺗﺠﺎري ﺑﯿﺮون از اﻓﺮﯾﻘﺎ ﺗﯿﻼﭘﯿﺎي ﻧﯿﻞ O.niloticus ھﺴﺘﻨﺪ. ﺷﻠﺘﻮن در 2002 اراﯾﮫ ﮐﺮد 98% ﺗﯿﻼﭘﯿﺎ ﺟﮭﺎن در ﺧﺎرج از ﻣﻨﻄﻘﮫ ﺑﻮﻣﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﯿﺸﻮد.ﮔﻮﻧﮫھﺎي ﺗﯿﻼﭘﯿﺎي آﺑﻲO.aureus، ﺗﯿﻼﭘﯿﺎي ﻣﻮزاﻣﺒﯿﻚ O.mossambicus (اﯾﻦ ﻧﻮع ﺑﮫ وﻓﻮر ﺟﺰء ﻣﺎھﯿﺎن زﯾﻨﺘﯽ در ﺳﺮاﺳﺮ ﮐﺸﻮر ﺧﺮﯾﺪ و ﻓﺮوش ﻣﯿﺸﻮد!) و ﺗﯿﻼﭘﯿﺎي زﻧﺰﯾﺒﺎر O.uralepis hornorum ﺟﮭﺖ ﭘﺮورش ﺑﺪﻟﯿﻞ اﻗﺘﺼﺎدی از اھﻤﯿﺖ ﻛﻤﺘﺮي ﻧﺴﺒﺖ ﺑﮫ ﮔﻮﻧﮫ ﻧﯿﻞ ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ. ﮔﻮﻧﮫھﺎي ﻣﻘﺎوم ﻧﺴﺒﺖ ﺑﮫ اﻓﺰاﯾﺶ ﺷﺪﯾﺪ ﺷﻮري ـ ﻛﮫ در دﺳﺘﺮسﺗﺮﯾﻦ ﺻﻔﺖ ﻣﻮروﺛﻲ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﮫ اﺳﺖ ـ ﺷﺎﻣﻞ O. hornorum و O.spipurus ﯾﺎ ﻣﻘﺎوم ﺑﮫ ﺗﻐﯿﯿﺮات دﻣﺎ ﺷﺎﻣﻞ O. mossambicus ﺑﮫ ﺧﺎطﺮ رﺷﺪ ﻛﻢ ﭘﺮورش وﺳﯿﻌﻲ در دﻧﯿﺎ ﭘﯿﺪا ﻧﻜﺮدهاﻧﺪ

فرهاد رجبی پور
وزارت جهاد کشاورزی
موسسه تحقیات علوم شیلاتی کشور
مرکز تحقیقات ملی آبزیان آب های شور

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

CLOSE
CLOSE
error: Content is protected !!